De varkenscyclus: Balans met Vertraging

Onlangs kwam de varkenscyclus weer in het nieuws. Op 22 februari gaf Ingrid Janssen op BNR Nieuwsradio aan dat er in de varkenssector geen sprake zou zijn van een vrije markt (http://www.boerenbusiness.nl/varkens-voer/artikel/10868356/vrije-marktwerking-werkt-niet-in-varkenssector) . Dat vind ik een leuke uitspraak. Nu weet ik helemaal niets van die sector maar dat geeft wellicht een creatieve opening. De stelling is dat omdat het 11 maanden duurt voor een big slachtrijp gemest is, het dan moeilijk is om stabiele bedrijfsrendementen te halen met het fokken van biggen?!

Zoals bekend op deze website gaat mijn interesse uit naar het toepassen van Circulair Denken. En deze stelling lijkt mij een leuk voorbeeld voor een klassiek vraagstuk: de varkenscyclus zoals deze al eeuwen bestaat als voorbeeld van het archetype Balans met Vertraging. Simpel gezegd gaat het hierom. Stel in een periode is vraag en aanbod van varkensvlees precies op elkaar afgestemd en wordt er een redelijk prijs gegeven voor het vlees. Iedereen blij. Op een bepaald moment verandert de vraag naar varkensvlees. Stel dat de vraag toeneemt. Omdat daar geen rekening mee is gehouden zal een poging gedaan worden om toch aan de vraag te voldoen (door wat jongere varkens aan te bieden) maar wel tegen een hogere prijs per varken (of kilo). De eerste reactie van de varkensfokker is: Hé de prijs gaat omhoog, ik ga het fokprogramma uitbreiden. Na 11 maanden komen die varkens op de markt. Daar is de vraag ondertussen afgenomen (er kon niet structureel aan de hogere vraag voldaan worden). De prijs is gezakt en de varkensfokker moet verlies nemen op al zijn varkens. Daarom zal deze het fokprogramma weer terugbrengen. Zodat na 11 maanden er weer minder varkens worden aangeboden en de prijs weer omhoog zal gaan. Zie figuur 1 met de weergave van de beroemde varkenscyclus (https://nl.wikipedia.org/wiki/Varkenscyclus)

Balans met vertraging: de vakenscyclus
Balans met vertraging: de vakenscyclus

Door deze manier van plannen in de keten (Supply Chain Management, ) blijven schommelingen bestaan met een periode van rond de 11 maanden. Om een indruk te krijgen van de dynamiek kun je op deze site de simulatie van de werkdruk bekijken ( http://www.circulairdenken.nl/werkdruk.html ). Ook die is gebaseerd op de Balans met Vertraging. Je herkent de Balans met Vertraging namelijk aan de periodieke schommelingen in het gedrag van de belangrijkste variabelen.

Nu zijn er maatregelen te bedenken om minder last te hebben van die schommelingen. Bijvoorbeeld door (collectief) koelhuizen te bouwen waar tijdelijk varkensvlees kan worden opgeslagen. Volgens mij gebeurt dat ook in de praktijk.  Daarmee kun je het effect van de pieken en dalen opvangen bij wisselende vraag. Een andere mogelijkheid is om te proberen dichter bij de ontwikkeling van de vraag te blijven. Door een forecast te maken van de vraag naar vlees op een termijn die groter is dan 11 maanden. Stel dat een fokker voor de Nederlandse (super)markt werkt dan lijkt het me zinvol om te weten wat de behoefte aan BBQ-en voor invloed heeft op de (seizoens-)vraag naar varkensvlees. Een slimme deal met de (super)markt lijkt me dan zinvol. Volgens mij zijn er nu (super)markten die zoveel gegevens hebben dat zij dat aardig kunnen voorspellen. Met beide maatregelen ontstaat figuur 2.

aangepaste varkenscyclus
aangepaste varkenscyclus

Vanuit SCM zijn nog meer maatregelen mogelijk. Ook is het mogelijk om vanuit Circulair Denken concrete simulaties te maken waarmee verschillende scenario’s van vraag en aanbod met elkaar (en de actuele marktvraag) kunnen worden vergeleken. Wat wel van belang is dat als de varkensfokker niet uitkijkt deze last gaat krijgen van een ander archetype in Circulair Denken: de tragedie van de gemeenschappelijke weide.  Vanuit duurzaamheid (of beter houdbaarheid) lijkt het me zinvol om verspillingen van varkensvlees te voorkomen. Dat gaat alleen met collectieve afspraken in de hele keten van de sector. Collectieve afspraken zijn ook van belang als er weer eens een ziekte in één van de (mega)stallen uitbreekt. In beide gevallen is het cruciaal gedisciplineerde solidariteit op te brengen.

Indien je door dit voorbeeld van Circulair Denken daar meer over willen weten dan mag je gerust contact opnemen.